Uyarı : Aşağıda küçük çocuklar için ve hassas bireyler için uygun olmayabilecek kanserli köpekbalığı görüntüleri vardır. O yüzden çocuklarınızı ekrandan uzaklaştırmanız önerilir.

Bilim dünyası bu sorunun cevabını yaklaşık 150 yıldır biliyor aslında; Köpekbalığı kanser olur. Ama bu bilgiye rağmen insanlar arasında, özellikle de kanser hastaları arasında oldukça yaygın olarak, aksi bir duruma, yani köpekbalıklarının kanser olmadıklarına ilişkin bir inanç, bir tabu söz konusudur. Köpekbalıkları’nın kıkırdaklı balıklardan olması da bu inancın büyümesine ve yerleşmesine vesile olmuştur. Bu fikir o kadar güçlü yerleşmiş ki bilim dünyasında bile uzun süreler köpekbalığı kıkırdağının kanser tedavisine ya da başka bir değişle kanser hücrelerinin çoğalmalarını engellediğine dair araştırmalar da yapılmıştır. Ancak hiçbir araştırma sonucunda etkili bir tedavi yöntemi olduğu kanıtlanamamıştır. (Merak edenler için sayfa’nın en altına yapılan bazı önemli araştırmaları ekliyorum, oradan bakabilirsiniz.)

Köpekbalığı kıkırdağının kanser tedavisinde, etkili bir yan tedavi metodu olduğuna dair oluşan tabu, o kadar güçlüdür ki; bu durum -2013 Mart tarihli bir araştırmaya göre- yılda 100 milyon civarında köpekbalığı avcılığı ile sonuçlanır (Tabii ki köpekbalıklarının tamamı yanlızca kıkırdak elde etmek amacı ile öldürülmüyor, bir çok faktörün bu duruma etkisi vardır, örneğin yüzgeç çorbasına olan talep). Bu durumun büyük bir ekonomi oluşturduğu ve bunun yanında da köpekbalığı populasyonlarına büyük zararlar verdiğini rahatlıkla söyleyebiliriz. Tüm bunların yanısıra kanser hastalarına boş umutlar verilmesi de -değimi yerindeyse- cabası oluyor.

kopekbaligi-tumor

Kısa bir zaman önce, Avustralya’nın güneyinde Neptune Adaları açıklarında Büyük Beyaz (Canavar) Köpekbalığı – Carcharodon carcharias – ve Bakır Köpekbalığı – Carcharhinus brachyurus – türlerinde kanser izlerine rastlanmıştır. Kasım ayında, dünyaca ünlü bir dergi olan, Journal of Fish Diseases (Balık Hastalıkları Dergisi)’de yayınlanan makalede Canavar Köpekbalığın’da görülen tümör yaklaşık 30 cm genişliğinde ve 30 cm uzunluğunda olarak tarif edilmiş ve ağızdan dışarıya bir çıkıntı şeklinde olduğu belirtilmiştir. Makale yazarlarından birisi olan Rachel Robbins bu durumun ne kadar da özel olduğunu belirtirken daha önce beyaz köpekbalığı’nın bu şekilde hiç görüntülenmediğine dikkat çekiyor. Başka bir değişle bu araştırma ile birlikte hem köpekbalıklarında görülen kanser kanıtlanırken, bunun yanısıra da ilk defa bu kadar yakından incelendi ve görüntülendi diyebiliriz. Böylelikle şimdiye kadar, 2 türü yayınlanan bu makale ile olmak üzere toplamda en az 23 köpekbalığı türünde kansere rastlanıldığı da belgelenmiş oldu.

Sonuç olarak bu kanıtlar ile birlikte var olan Köpekbalıklarının kanser olmadığı gerçeği, kanıtlarıyla birlikte çürütülmüştür. Köpekbalıkları da kanser olur. Ancak kanser olmasalardı bile, her nasıl ki “Cem Yılmaz”‘ı yemek bizi stand-up dahisi haline getirmeyecekse, köpekbalıklarını da yemek kanser olmamızı yine de engellemezdi. Ancak bu ve benzeri inaçların mazotunu koyduğu balıkçı gemilerinin avladığı türler neticesinde, bugün hemen hemen bütün kıkırdaklıların her 6 türünden 1 tanesi nesli tükenme tehlikesi ile karşı karşıya kalmıştır.

kopekbaligi-tumor-2

Köpekbalıkları’nın neden kanser oldukları konusunda ise henüz net bir sonuç bulunmamaktadır. Yayınlanan makalede de bilinmiyen sebeplerden ötürü şeklinde belirtilmiştir. Bu sebeplerin bambaşka araştırma konuları olmasına rağmen kısaca değinmek gerekirse, son 20 yılda yapılan araştırmalara göre dile getirilen en muhtemel neden, endüstri bölgelerinin ve insan aktivitelerinin oluşturduğu kirliliğin bu tür hastalıkları tetiklemesi üzerinedir. Kanser’den etkilenen türleri olduğu raporlanmış balinalar söz konusu olduğunda, bir örnek verecek olursak, alüminyum endüstri bölgelerinde balinaların ölümlerine neden olan en büyük 2. etken olarak kanser raporlanmıştır.

Köpekbalıkları kanser olmaz, köpekbalıkları kansere iyi gelir gibi bir kaç mitin nasıl oluştuğuna bakalım şimdi de.. Bu mitin başlangıcı 1970’li yıllara dayanmaktadır. İlk araştırmalar, Henry Brem ve Judah Folkman, Robert Langer, Carl Luer, William Lane gibi isimler ile köpekbalıklarının öncelikle kanser gibi hastalıklara yakalanmadıkları, kanser hücrelerinin gelişiminin bu tür canlılarda engellendikleri gibi yayınlar ile başlayıp daha sonra tedavi yöntemi olarak kullanılabileceğine varan yayınlar ortaya çıkmıştır. Hatta bu kişilerden William Lane işi daha da ileri götürüp, LaneLabs isimli firmayı kurmuş ve bugün günümüzde halen, kanser tedavisinde etkili olduğu miti öne sürülerek Köpekbalığı Hapları satmaktadır. Buradan ilgili ürüne ulaşabilirsiniz. Bunun haricinde FDA tarafından düzenlenen 1998, 2005 ve 2007 yıllarında klinik deneylerde kanser hastalarında herhangi bir iyileşme olduğu kanıtlanamamıştır. Hatta kanser hastalarını iyileştirmediği ve tedavi etmediği kanıtlanmış ve Uluslararası Ticaret Örgütü tarafından Lane 1 Milyon $ cezaya çarptırılmış ve kanser ile ilgili olan tüm ibareleri tüm ürünlerinden kaldırılmıştır. Bugün halen günümüzde köpekbalıkları’nın kanser olmadığına ilişkin ibarelere sıklıkla rastlayabilirsiniz, inanmayın. Köpekbalıkları da kanser olur!

Kaynaklar :
LiveScience
Science 2.0

İleri Okuma:
Brem H, Folkman J. Inhibition of tumor angiogenesis mediated by cartilage. J Exp Med. 141, 427–439 (1975).
Langer R et al. Isolations of a cartilage factor that inhibits tumor neovascularization. Science 193, 70-72 (1976).
Lee A&Langer R. Shark cartilage contains inhibitors of tumor angiogenesis. Science 221, 1185-1187 (1983).
Luer CA&Luer WH. Acute and chronic exposure of nurse sharks to aflatoxin B1. Fed Proc 41, 925 (1982).
Camhi M. Costa Rica’s Shark Fishery and Cartilage Industry. (1996)
Horsman MR, Alsner J, Overgaard J. The Effect of shark cartilage extracts on the growth and metastatic spread of the SCCVII carcinoma. Acta Oncologica 37, 441-445 (1998)
Miller DR et al. Phase I/II trial of the safety and efficacy of shark cartilage in the treatment of advanced cancer. J. Clin. Oncol 16, 3649-3655 (1998).
Loprinzi, C.L. et al. Evaluation of shark cartilage in patients with advanced cancer: a North Central Cancer Treatment Group trial. Cancer 104, 176-182 (2005)
Lu, C et al. A phase III study of AE-941 with induction chemotherapy (IC) and concomitant chemoradiotherapy (CRT) for stage III non-small cell lung cancer (NSCLC). J Clin Onco, 25 7527: ASCO Annual Meeting Proceedings (2007)
Vickers A. Alternative cancer cures: “unproven” or “disproven”? CA Cancer J Clin 54, 110-8 (2004)
Ostrander GK et al. Shark cartilage, cancer and the growing threat of pseudoscience. Cancer Res 64, 8485-8491 (2004)