Karabatak balıkçılığı (Cormorant fishing), uzak doğuda (Japonya-Çin) eğitimli karabatak kuşlarından faydalanılarak yapılan geleneksel balıkçılık yöntemidir. Geçmişi milattan sonra 960 yılına dayanır, dünyanın bir çok farklı bölgesinde de bu balıkçılık yönteminin kullanıldığına dair kayıtlar bulunmaktadır. Karabatak kuşlarının boyun kısımlarının sıkıştırılması ve avlanan balıkların yutulmasının engellenmesi amacı ile ip, halat gibi bir takım kelepçe işlevi görecek yapılar kullanılır. Bu şekilde karabatak avladığı balıkları (çok ufak olmamak kaydı ile) yutamaz ve boğazına takılır. Bu balıklar balıkçı tarafından kuşun zorla gagasının açılması ile çıkartılır. Genel prensip bu şekildedir. Genellikle dere ve çaylarda bu balıkçılık yöntemi kullanılmıştır. Günümüz balıkçılık alet ve ekipmanlarının gelişmesinden ötürü artık yalnızca turistik gösteri amaçlı karabataklar kullanılmaktadır. Turistlerin de oldukça ilgisini çeken geleneksel bir yöntemdir. Yukarıdaki fotoğraf karesinde de karabatak balıkçılığı yapmak amacı ile açılmakta olan balıkçılar ve kuşlar görülmektedir.

karabatak-balikciligi-2

Karabatakgiller (Phalacrocoracidae), pelikanlar takımına dahil bir ailedir ve bu aile tek bir cins ile yani karabataklar (Phalacrocorax) ile temsil edilirler. Phalacrocorax cinsine ait bilinen 41 tür bulunmaktadır. Deniz kıyıları özellikle lagüner sahalar ve içsularda (dere, çay) yaşarlar. Yalnızca balık ile beslenen su kuşlarından olup yüzeyden 3 metre derine kadar dalabilir ve su altında 1 dakika kadar durabilirler. Ayakları büyük ve perdelidir, bu nedenle iyi bir yüzücü sayılabilirler. Ayrıca su altında kuyruklarını dümen gibi kullanarak yön değiştirebilirler. Ülkemizde küçük karabatak olarak bilinen Phalacrocorax pygmaeus türü Orta Anadolu, Marmara ve Ege bölgelerinde dağılım gösterir.

karabatak-balikciligi-3

Oldukça iyi bir avcı olan karabatakgiller bu özelliklerinden ötürü dünyanın bir çok yerinde balıkçılar ve balık üreticileri tarafından avlanılırlar. Zaman zaman soyları tükenme noktasına kadar gelir. Balıkçılar için önemli derecede rekabet ortamı oluşturan bu su kuşlarının Norveç’te gelenekselleşmiş avcılığı yapılır ve bu yarışta karabataklar hedef alınır. İngiltere’de yılın belirli dönemlerinde karabatak avcılığı için özel izinler alınır ve her yıl belirli sayılarda kuşun vurularak öldürülmesine izin verilir. Ancak lisanssız avcılığının yapılması yasaktır. Bu kuşların hem yetiştiricilik tesisleri tarafından üretilen balıklar üzerinde hem de doğal balık populasyonu üzerinde baskısı mevcuttur.

Fotoğraf: Yury Pustovoy, Glenn Meling, Michael Steverson